در روزنامه کیهان مورخ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۰ گزارش مفصلی از طرح آبرسانی آب لرستان به قم تحت عنوان"گزارش كيهان از طويل ترين طرح آبرساني قمرود بزرگ ترين طرح انتقال آب كشور"به چاپ رسید  چیزی که در این گزارش جالب به نظر میرسد این است که در تمام قسمتهای این گزارش که شامل تاریخچه طرح،مشخصات فنی طرح و بهربرداری از فاز اول این طرح بود حتی یکبار هم از استان لرستان و شهرستان الیگودرز اسم برده نشده است.

چنین به نظر میرسد که هرچه توقع مردمان یک منطقه مثل لرستان کمتر باشد بی اعتنایی به جایگاه آنها از طرف سایرین بیشتر می شود. حال که مردم لرستان راضی شده اند که رودخانه "قمرود"نامیده شود ،حال که لرها صحبتی از زمینهای تشنه لرستان و الیگودرز در اطراف این طرح بزرگ آبرسانی نمیکنند ،حال که آنها راضیند که خود تشنه باشند ولی سایرین را سیراب کنند دوستان قلم به دست تهران نشین به این نتیجه رسیده اند که ذکر خشک و خالی لرستان به عنوان تامین کننده آب این طرح بزرگ غیر ضروری است و به جای "لرستان" و "الیگودرز" باید واژه"سرشاخه های دز" را فقط به کار برد و مردم لرستان را از این حداقل حق خود دور کرده و برای آنها این حداقل حق  را قائل نیستند این  توصیف عینی"نمک خوردن و نمکدان شکستن"است.

شاید آنها به این نتیجه رسیده اند اسم بردن از لرستان در این طرح مردم این دیار را پرتوقع میکند یا اینکه در شان این طرح نمی دانند که آن را آمیخته به نام لرستان کنند و یا هزاران دیگر  اینکهُ ، قلب لرستانی های کم توقع شریف را به درد می آورد. در ادامه مطلب این گزارش را بخوانید و تعمق کنید:

گزارش كيهان از طويل ترين طرح آبرساني: قمرود بزرگ ترين طرح انتقال آب كشور
سيد كريم بحريني
ايران كشوري خشك و نيمه خشك است. متوسط بارندگي در كشور ما سالانه 250 ميلي متر است. اين ميزان به طور متوسط در دنيا 1800 ميلي متر است. از اين رو بايد استفاده بهينه از آب در كشورمان نهادينه شود.
منابع آب شيرين در جهان در حال كاهش است. افزايش جمعيت در دنيا و منابع آلوده كننده آبها، اين مايه حيات را به چالش جدي براي استفاده صحيح و بهينه تبديل كرده است.
در ايران سالانه 413 ميليارد متر مكعب ريزش جوي داريم كه 70 درصد آن تبخير و فقط 30 درصد قابل استحصال و استفاده است.
بيشتر منابع آبي كشور نيز در شمال، غرب و جنوب غربي قرار دارند و بالطبع مناطق مركزي و شرق كشور از اين منبع برخوردار نيستند، از گذشته ها نيز بخش مركزي و شرق كشور با كمبود آب و آب با كيفيت مواجه بوده است. توجه به رشد جمعيت كشور و تامين آب شرب سالم براي اين نواحي، ضرورت اجراي طرحهاي تامين آب را دوچندان مي كند.
فاز اول بهره برداري موقت از طرح انتقال آب سرشاخه هاي دز به قمرود هفته گذشته انجام شد. با ورود آب اين طرح به شهرستان قم، مردم اين شهر از نعمت آب آشاميدني گوارا برخوردار مي شوند. با توجه به اجراي طرح عظيم موسوم به قمرود، گزارشي از تاريخچه و مشخصات فني طرح تهيه كرده ايم. همچنين با مهندس محمدرضا برزگر مجري پيرامون اجراي آن به گفت وگو پرداخته ايم كه حاصل آن از نظرتان مي گذرد:
تاريخچه طرح
از سال 1335 خورشيدي اين طرح براي تامين آب شهرهاي كوير مركزي مطرح بوده است. سال 1356 وزارت مربوطه قراردادي را با شركت خدمات مهندسي آب براي تامين آب شرب شهرهاي قم و كاشان منعقد مي كند.
طرح شامل 3 مرحله مي شود. مرحله اضطراري كه فوريتي براي حل مشكل آب اين شهرها پيش بيني كند، دوم طرح ميان مدت و سوم طرح درازمدت بود.
در طرح اضطراري با توسعه و گسترش آن شبكه آب شهري قم تحقق پيدا مي كند و در طرح ميان مدت انتقال آب از چاه هاي «علي آباد» مورد مطالعه و سپس اجرا مي شود.
در طرح ميان مدت، انتقال سالانه حدود 15 ميليون متر مكعب از آبهاي زيرزميني علي آباد به قم اجرايي مي شود و مطالعات براي اجراي طرح درازمدت و انتقال آب از سرشاخه هاي «دز» به قم متوقف مي شود. با توجه به مشكلات تامين آب شرب قم، اجراي اين طرح سال 1360 مجدداً حس شد، از اين رو به قرارداد سال 1356 الحاقيه اي زده شد تا مطالعه مرحله اول انتقال آب از سرشاخه هاي دز به قم از سرگرفته شود.
«محمدرضا برزگر» مجري طرح انتقال آب از سرشاخه هاي دز به قمرود در اين باره مي گويد:
سال 1365 به فرمان امام راحل(ره) احداث سد 15 خرداد آغاز شد و در سال 1373 به بهره برداري رسيد. به همين علت اجراي طرح قمرود تا سال 1368 به تعويق افتاد.
با توجه به رشد جمعيت شهر قم و كمبود آب ورودي به سد 15 خرداد مشكل كمبود آب شيرين در اين شهر نمايان شد. برزگر مي گويد: سد 15 خرداد 200 ميليون متر مكعب ظرفيت دارد كه از زمان بهره برداري (در سال 1373) فقط در سال 1375 حدود 145 ميليون متر مكعب آورده آب داشته و در سالهاي بعد كمتر هم شد به طوري كه متوسط آورده سالانه اين سد از سال 1373 تا سال 1388 حدود 75 ميليون متر مكعب بوده و در 5 سال منتهي به سال 1388 اين ميزان آب بشدت كاهش يافت و در اين سال به حدود 14 ميليون متر مكعب رسيد. به طوري كه سال گذشته مسئولين قم مجبور شدند براي نخستين بار جهت تامين آب شرب شهروندان قم، چاه هاي جديدي حفر و يا عمق چاه هاي موجود را بيشتر كنند تا بتوانند آب موردنياز مردم را تامين نمايند.
مطالعات مرحله دوم انتقال آب از سرشاخه هاي دز به كوير مركزي سال 1380 توسط شركت «مهاب» شروع شد و كارهاي اجرايي آغاز گرديد.
مشخصات فني طرح
طرح انتقال آب دز از قمرود شامل 4 بخش اصلي است. بايد سالانه 181 ميليون متر مكعب آب جمع آوري و به شهرههاي مدنظر طرح، انتقال يابد.
برزگر مي گويد: در اين طرح مقرر شد ابتدا آبهاي سرشاخه هاي دز از يك چشمه بنام سردآب و 3 دره، لكو، دزدان و دايي جمع آوري شود. در بخش دوم، بايد انتقال حوزه به حوزه انجام گيرد.
وي اضافه كرد: در طرح هاي انتقال آب، انتقال حوزه به حوزه بسيار مهم و كار بسيار سختي است چون تونل هاي بسيار بلندي را مي طلبد و اگر امكان حفر تونل نباشد بايد از سيستم هاي پمپاژ استفاده كرد.
وي افزود: بخش سوم اين طرح ذخيره و تنظيم آب انتقالي است. آبهايي كه جمع آوري شده بايد انتقال داده شود. آب در اين مرحله ذخيره و سپس تنظيم مي شود.
براي ذخيره آبهاي انتقالي از 2 سد گلپايگان كه قبلا احداث شده بود (سال 1336) و سد «كوچري» (درحال احداث) استفاده مي شود.
سد كوچري، سدي خاكي و سنگ ريزه اي با هسته رسي است. ظرفيت مخزن اين سد 207 ميليون مترمكعب است. سد كوچري در 8 كيلومتري جنوب غربي شهرستان گلپايگان درحال احداث است تا آبهاي جمع آوري شده از چشمه هاي فوق الذكر را به شهرهاي خوانسار، گلپايگان، خمين، محلات، نيم ور، دليجان، سلفچگان و قم انتقال دهد.
برزگر مي افزايد: براي انتقال آب اين سد 5 تونل احداث شده است. تونل انتقال چشمه سردآب به طول تقريبي 1200متر، تونل انتقال آب دره كلو به طول 1900 متر، تونل انتقال دره دزدان به طول 2500متر، تونل انتقال دره دايي به طول 9200 متر و تونل بلند انوج به قمرود به طول حدود 36كيلومتر و يك كانال به طول 7200 متر.
برزگر با اشاره به ظرفيت تونل هاي اين طرح گفت: ظرفيت تونل انتقال چشمه سرداب 6 مترمكعب بر ثانيه، تونل دره كلو 8 مترمكعب برثانيه، تونل دره دزدان 20 مترمكعب بر ثانيه و تونل دايي نيز 23 مترمكعب برثانيه است.
برزگر در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه ضرورت احداث سد كوچري با توجه به وجود سد گلپايگان چه بوده است. گفت: ظرفيت سد گلپايگان 35 ميليون مترمكعب است و با توجه به جمع شدن 10 ميليون مترمكعب رسوب، انتقال 181 ميليون مترمكعب آب به اين سد ميسر نمي شد، به همين منظور احداث سد كوچري در دستور كار قرار گرفت.
بهره برداري از فاز اول
برزگر مي گويد: بهره برداري كامل از طرح انتقال آب از سر شاخه هاي دز به قمرود تا سال 91 انجام مي شود.
اما به دليل وضعيت اضطراري براي تامين آب شهرستان قم بر آن شديم بصورت موقت و از طريق پمپاژ، فعلا آب مردم شهرستان قم را از اين طريق تامين كنيم، تا كارهاي عمراني بصورت كامل انجام شود و مردم شهرهاي قم، گلپايگان، خوانسار، خمين، دليجان، محلات، نيم ور، سلفچگان براي هميشه از نعمت آب آشاميدني مطلوب برخوردار شوند.
سد 15 خرداد از مدار بهره برداري خارج شد
معاون نظارت بر بهره برداري شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور گفت: همزمان با ورود آب سرشاخه هاي دز به شبكه آبرساني شهر قم، سد 15 خرداد كه بخشي از آب مورد نياز شهر قم را تامين مي كرد از مدار بهره برداري خارج شده است.
حميدرضا تشيعي اظهار داشت: در زمان حاضر 41درصد از آب مصرفي اين شهر از طرح قمرود تامين مي شود كه از مطلوبيت خوبي برخوردار است.وي ادامه داد: اين در حالي است كه تا پيش از اين 14 درصد آب قم از سد 15 خرداد تامين مي شد كه اكنون اين ميزان به صفر كاهش يافته است.
تشيعي افزود: كاهش استفاده از ديگر منابع تامين كننده آب قم حاصل اجرايي شدن طرح انتقال آب از سرشاخه هاي دز (قمرود) به شهر قم است و بر اين اساس تامين آب از چاه هاي شهري، اجاره اي و چاه هاي علي آباد با اجراي اين طرح به ترتيب 23، سه و يك درصد كاهش يافته است.
يادآور مي شود كه طرح آبرساني به قم كه آرزوي ديرينه مردم اين استان بوده با وجود تمام مشكلات پيش روي اين طرح با عنايت ويژه مقام معظم رهبري در دولت هاي نهم و دهم با جديت پيگيري و اجرا شده است.